سال 1393، سال اقتصاد و فرهنگ، عزم ملی و مدیریت جهادی بر ملت شریف ایران اسلامی مبارک باد.
تاریخ : شنبه بیست و هشتم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه
به گزارش روابط‌عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، به دنبال تصویب زیرکمیسیون علوم‌زمین ستاد انقلاب فرهنگی مبنی بر تدریس دو واحد درسی در رابطه با علوم‌زمین در مقطع کارشناسی‌ارشد، دکتر علی آقانباتی کتاب زمین‌شناسی ایران و کشورهای همجوار را به سفارش سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور منتشر کرد.

در مقدمه این کتاب می‌خوانیم، ارزش آموزشی ناچیز به میزان دو واحد، اختیاری بودن این واحد درسی، نداشتن کتاب مرجع برای آموزش و یادگیری سبب شد تا در بسیاری از مراکز آموزشی، یا این واحد درسی ارائه نشود و یا اهداف پیش‌بینی شده بیشتر نگاهی به زمین‌شناسی ایران باشد و حال آن که تحقق سرفصل‌های آموزشی تدوین شده، ضمن آشنایی دانش‌پژوهان با ویژگی‌های زمین‌شناسی کشورهای همجوار می‌توانست راهنمایی پرارزش برای پاسخگویی به پاره‌ای از پرسش‌های زمین‌شناسی ایران باشد.

تلاش برای تدوین نوشتاری جامع و عمومی از زمین‌شناسی ایران و کشورهای همجوار نیازی انکارناپذیر بود که بسیاری از همکاران آموزشی به آن اذعان داشتند و موجب شد تا با توجه به تعهد به جامعه علوم‌زمین نسبت به تهیه آن اقدام شود.

این گزارش هدف این نوشتار را شروعی برای آشنایی با زمین‌شناسی عمومی کشورهای همجوار ایران در حد یک جلد کتاب جامع عنوان کرده که بر همین اساس نشر رهی این نوشتار را در 700 صفحه سیاه و سفید با قیمت 35 هزار تومان به بازار نشر کتاب‌های علوم‌زمین ارائه کرده است.

گفتنی‌ست، دکتر سیدعلی آقانباتی متولد سال 1320 در تهران، به دلیل علاقه زیاد به طبیعت مدرک لیسانس و فوق‌لیسانس زمین‌شناسی خود را از دانشگاه تهران دریافت و سپس مدرک دکترای خود را در همین رشته از دانشگاه کرنوبل فرانسه اخذ کرد.

دکتر آقانباتی در سال 1343 به‌عنوان یکی از پایه‌گذاران سازمان زمین‌شناسی کشور در آن زمان به این سازمان پیوست و از آن پس مدارج مدیریتی مختلفی را چون مشاور ریاست سازمان در امور آموزش و مدیریت امور طرح و برنامه سازمان را بر عهده داشته است.

افزون بر این دکتر آقانباتی مسئولیت‌های متعدد داخلی و بین‌المللی دیگری نظیر عضویت در گروه کاری تهیه نقشه زمین‌شناسی دنیا، عضویت در گروه کاری تهیه نقشه زمین‌شناسی آسیای جنوب غربی، عضویت در گروه کاری تطابق چینه‌شناسی حوضه‌های رسوبی و عضویت در زیرگروه کاری اطلس تریاس منطقه اسکاپ، عضویت در انجمن زمین‌شناسان ایران و بالاخره عضویت در کمیته ملی چینه‌شناسی را بر عهده داشته است و در حال حاضر عضو بورد تخصصی برنامه بین‌المللی علوم زمین یونسکو است.

این زمین‌شناس بزرگ افزون بر تدریس در چندین دانشگاه کشور، به عنوان مدرس در بسیاری از مجامع علمی-تخصصی بین‌المللی داخلی و خارجی شرکت داشته و همچنین مولف نقشه زمین‌شناسی ایران در مقیاس 2500000/1 و 5000000/1 و همچنین نقشه زمین‌شناسی 5000000/1 خاورمیانه، نقشه گسترش سنگ‌های افیولیتی، سنگ‌های ماگماتیک و پراکنش کانیها در ایران بوده است.

این استاد دانشگاه، همچنین مولف تعداد بسیاری از نقشه‌های زمین‌شناسی در ایران شامل چهار گوش طبس، سرو، جاجرم، آبدوغی و مشهد بوده در عین حال مولف گزارش‌های تحقیقاتی متعددی نیز هست که در مجلات معتبر علمی تخصصی داخلی و بین‌المللی ISI منتشر شده است.

یادآور می‌شود، کتاب چینه‌شناسی ژوراسیک ایران (در دو جلد) و کتاب زمین‌شناسی ایران (کتاب سال زمین‌شناسی کشور در سال 1383) نیز از تالیفات دکتر آقانباتی است.


تاریخ : دوشنبه شانزدهم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه
جهان از چه ساخته شده ؟ مبنای زیست شناسی هوشیاری چیست ؟ تا چه مدتی انسان ها بر روی زمین وجود خواهند داشت ؟ اینها برخی از سوالاتی هستند که توسط علم به آنها پاسخ دقیقی داده نشده است. مجله Science مهم ترین این سوالات را طبقه بندی و معرفی کرده است.

اول اینکه جهان از چه ساخته شده است مهمترین سوال جواب داده نشده ای است که ذهن محققین را به خود مشغول داشته است.

سوال دوم درباره مبنای زیست شناسی آگاهی و هوشیاری است.

سوال سوم این است که تا چه مدت زندگی انسان ها بر روی این کره خاکی ادامه خواهد داشت؟

سوال چهارم می پرسد که چگونه ساختار درونی زمین کار می کند؟

سوال بعدی این است که آیا ما در جهان تنها هستیم؟

سوال ششم اشاره می کند که چگونه و کجا زندگی بر روی زمین شروع شده است؟

پرسش بعدی بر روی امکان ساخت واکسن موثر برای HIV تمرکز می کند 

پرسش هشتم می پرسد جهان گلخانه ای چقدر گرم خواهد بود؟

سوال نهم اشاره می کند که چه چیزی می تواند جایگزین نفت ارزان شود و کی؟

و پرسش دهم می گوید آیا تئوری مالتوس غلط خواهد بود؟


از 10 پرسش اول ، تعداد 7 سوال به طور مستقیم و غیر مستقیم به علوم زمین مربوط می شود. از مهمترین سوالات مرتبط با علوم زمین این است که ساختار داخلی زمین چگونه کار می کند؟
تئوری انقلابی زمین ساخت صفحه ای (که پوسته زمین به قطعاتی تقسیم شده است که بر روی گوشته حرکت می کنند) بر روی علوم زمین تاثیر بسزایی گذاشته است. ولی 6300 کیلومتر سنگ و آهن زیر صفحات زمین ساختی واقع شده اند که حرکت و چرخش آنها باعث کار کردن موتور گرمایی زمین می شود.

هر چه محققین با ابزارهای پیشرفته تری زیر زمین را می کاوند متوجه می شوند که کارکرد این موتور گرمایی خیلی پیچیده است. پیشرفت تصاویر لرزه ای، مطالعات کانی شناسی و مدل سازی های کامپیوتری ممکن است نشانه هایی از اینکه چه چیزی باعث ضخامت زمین شده است، فراهم کند.

پرسش بعدی که بیشتر از همه به علوم زمین مربوط است اشاره به جایگزینی نفت با مواد دیگر دارد. قیمت نفت و تقاضا برای انرژی در حال افزایش است. ذخایر نفت در حال کاهش است و از طرفی پوشش یخ های قطبی نیز در حال آب شدن می باشند. بنابراین زمان آن رسیده که منبع جدید انرژی جایگزین نفت شود. منابع انرژی دیگر در دسترس هستند ولی گرانتر از این هستند که جایگزین نفت شوند.

پیشرفت های نانوتکنولوژی ممکن است جوابگوی این نیاز مهم باشد. ولی آیا این پیشرفت ها قبل از اینکه منبع نفت کاملا تمام شود، منبع جدیدی پیدا خواهند کرد؟

منبع: پایگاه ملی داده های علوم زمین


تاریخ : دوشنبه شانزدهم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه

زمین شناسان در چچن روسیه فسیل‌هایی را کشف کرده اند که به تخم دایناسورهای منقرض شده 60 میلیون سال پیش شباهت زیادی دارد.
به گزارش روزگارنو، مدیر تیم پژوهش های تاریخی یکی از دانشگاه های دولتی چچن در این باره می گوید: سرآغاز این پژوهش زمانی بود که یک گروه ساخت و ساز  جاده ای عملیات انفجاری انجام داده بودن که پس از اتمام عملیاتشان این فسیل های عجیب از دل سنگها بیرون آمد. پس از آن عملیات جستجوی ما شروع شده و تاکنون بیش از 40 تخم دایناسور یافته ایم.
بر اساس شواهد موجود تعداد این تخم ها بسیار بیشتر از این بوده و احتمالا در آینده ای نزدیک آنها را خواهیم یافت. طول این تخم ها از 25 سانتی متر شروع شده و گاهی تا 1 متر هم می رسد.محل دقیق کشف این آثار در مرز گرجستان و شوروی در میان کوه های قفقاز بوده است.
دولت منطقه ای چچن از این کشف نادر بسیار اظهار خوشحالی کرده چرا که می تواند عامل جذب قوی گردشگر به این منطقه باشد.


تاریخ : دوشنبه شانزدهم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه
سازمان «هشدار محیط زیست»‌ وابسته به یونسکو هشدار داد:

آب دریاچه‌یارومیه را سدها بلعیده‌اند، نه خشکسالی

سازمان «هشدار جهانی محیط زیست»(UNEP)، وابسته به سازمان ملل متحد، به تازگی گزارشی درباره‌ی وضعیت دریاچه‌ی ارومیه منتشر کرده‌ و در آن، نسبت به متضرر شدن 75 میلیون انسان که در حاشیه‌ی 500 کیلومتری آن زندگی می‌کنند، هشدار جدی داده است.

 گسترش بیماری و نابسمانی در گستره پیرامون دریاچه
در این مقاله که در ماه فوریه‌ی (بهمن‌ماه) امسال منتشر شد، دانشمندان هشدار دادند: «در صورت ادامه‌ی روند کاهشی آب دریاچه، که به افزایش میزان نمک آن خواهد انجامید، چرخه‌ی غذایی و سامانه‌ی زیستی دریاچه، بهم ریخته، محیط زیست تالاب دستخوش دگرگونی می‌شود. وزش بادهای نمکی، دگرگونی اقلیم محلی و تاثیرات جدی که این نابسامانی‌ها بر روی کشاورزی بومی، امرار معاش مردم منطقه و سلامتی مردم پیرامون آن می‌گذارد، از موارد دیگر نگرانی‌هاست.»
در این مقاله آمده است: «در صورت تداوم این رخداد، وضعیت مشابه دریاچه آرال می‌آید که ابتلای جانوران و گیاهان به بیماری‌های گوناگون، از پیامدهای آن است. مشکلات تنفسی، بیمارهای چشمی و سرطان، دیگر تجربه‌های ناخوشایندی است که در صورت خشک شدن ارومیه می‌تواند دامنگیر کسانی باشند که در چندکیلومتری اطراف آن زندگی می‌کنند.»


تاریخ : دوشنبه شانزدهم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه

استفاده دائمي از آبهايي كه در بطري هستند، به خاطر وجود نيترات و مواد اضافي ديگر براي تندرستي انسان زيانبار است.

به گزارش روز دوشنبه يك منبع اينترنتي بلژيكي، اين پژوهش توسط انستيتو ‪ IPSOSو به سفارش كارخانه توليد بطريهاي آب ‪ Chaudfontaineانجام گرفته است. بر اساس اين گزارش، بيش از ‪ ۵۶درصد از مردم بلژيك نمي‌دانند كه وجود نيترات (‪ (NO۳در آبهاي آشاميدني مي‌تواند براي تندرستي زيانبار باشد. اندازه مجاز براي نيترات در آب در اتحاديه اروپا۵۰ميلي گرم در يك ليتر آب است.

بدن انسان به ‪ ۲/۵ليتر آب در روز نياز دارد. نيمي از اين آب از طريق خوراكيهاي آبدار مانند ميوه‌ها و سبزيجات برآورده مي‌شود و نيمي ديگر آن از طريق نوشيدن مايعاتي مانند آب، چاي، قهوه، شير و ... فراهم مي‌شود.

ولي در هر صورت استفاده از چنين آبهايي براي مدتهاي طولاني باعث زيانهاي غير قابل بازگشتي براي انسان مي‌شود.

اگر آبهاي لوله‌كشي براي انسان بيماريهاي ساده مانند سنگ كليه درست كنند، نوشيدن آبهايي كه در بطري هستند در درازمدت باعث ايجاد بيماريهاي ناشناخته و فراهم كردن زمينه ساير بيماريهاي خطرناك مانند برخي‌از سرطانها خواهد بود.

اين گزارش مي‌افزايد: نوشيدن آبهاي كنسرو شده در بطري براي مواردي است كه دسترسي به آب لوله‌كشي نيست و تنها براي زمان كوتاه از سوي دانشمندان توصيه مي‌شود


تاریخ : دوشنبه شانزدهم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه

به گفته ی پژوهشگران ، انتشار گوگرد آتشفشانی از رشد عوامل سازنده ی متان در محیط جلوگیری می کند .آتشفشان ها از طریق متوقف ساختن باکتری های تولید کننده متان ، قادر به خنک کردن محیط زیست هستند .

پیش از این دانشمندان معتقد بودند که فعالیت های شدید آتشفشانی می تواند دست کم تا دو سال زمین را خنک نگه دارد .زیرا آتشفشان ها با پرتاب ذرات معلق و مواد شیمیایی مختلف در هوای کره ی زمین (اتمسفر) ، و با ایجاد ابرهایی از این مواد پرتاب شده موجب بازتابش پرتوهای خورشیدی به طرف فضای بیرونی هوا کره می شوند . 

ولی اخیراً  "وینسنت گاوسی " یک ژئوفیزیکدان از دانشگاه کینس انگلستان اظهار کرده است که گاز گوگرد دی اکسید موجود در غبارهای آتشفشانی نیز به طور غیر مستقیم می تواندبر روی محیط زیست زمین تاثیر گذارباشد . با ریزش باران اسیدی این گازها می توانند باکتری های دوستدار گوگرد را در تالاب ها  تغذیه کنند وتا آنها نیز به نوبه خود بتوانند  باکتری های تولید کننده متان را از دور رقابت خارج کنند . وبه این ترتیب از مقدارمتان منتشر ه در هواکره  می کاهند .جالب است بدانید در حدود نیمی از متان جهان - متان یک گاز گلخانه ای قویتر از گاز کربن دی اکسید است که موجب گرم شدن سیاره زمین می شود -  ناشی از باتلاق های ذغال سنگ و شالیزار های برنج است . 

گاوسی و همکارانش به منظور شبیه سازی اثرات گوگرد بر روی باکتری ها دریک فعالیت آتشفشانی ، مقداری ماده معدنی سدیم سولفات را به باکتری های موجود در باتلاقهای شمال شرقی اسکاتلند افزودند و نتایج را مورد بررسی قرار دادند .آنها در سال 1990 با کوددهی منطقه مورد نظر ، مشاهده کردند که میزان متان منتشره در دوسال بعد تا 40% کاهش یافته است . و 5 تا 10 سال وقت لازم هست تا تولید و انتشار متان در آن منطقه به حالت اول خود باز گردد نتایج کامل این تحقیقات در یک مقاله ژئوفیزیکی منتشر شده است. 

با وجود این که گوگرد دی اکسید علاوه بر منبع طبیعی (فعالیت های آتشفشانی ) دارای منبع انسانی(کارخانه ها و نیروگاه ها) نیز هست ولی گاوسی تاثیر منبع اول را بر خنک کردن محیط زیست موثرتر می داند . استدلال وی بر سرد شدن ناگهانی محیط زیست زمین در میلیونها سال پیش از راه اندازی کارخانه هاست در آن دوران با توجه کوددهی طبیعی باتلاق ها و پدیده ای که در بالا ذکر شد به سرعت آب و هوا تغییر می کند و دمای زمین به شدت کاهش می یابد. 

 

او معتقد است که در 50 میلیون سال پیش ، باتلاق های وسیع در سطح زمین وجود داشت که با تولید گاز گلخانه ای متان موجب گرم شدن هواکره ی زمین شده بودند . ولی با گذشت زمان فوران های شدید آتشفشانی با انجام ساز و کار  گفته شده در بالا، مهمترین عامل برای خنک شدن سریع آب و هوای سیاره زمین بودند


تاریخ : دوشنبه شانزدهم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه
محققان دانشگاه نورث‌وسترن و دانشگاه نیومکزیکو از کشف یک اقیانوس بالقوه آب در زیر ایالات متحده خبر داده‌اند.

 

به گزارش سرویس علمی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، گرچه آب این اقیانوس مایع نبوده و در صخره‌های موجود در جبه (گوشته) زمین قرار دارد، چنین کشفی می‌تواند نمایانگر بزرگ‌ترین منبع آبی زمین باشد.

 

دانشمندان مدت‌هاست به دنبال کشف این موضوع بوده‌اند که چه میزان آب ممکن است بین سطح زمین و مخازن درونی‌تر آن وجود داشته باشد. هم‌اکنون، استیو جاکوبسن ژئوفیزیکدان دانشگاه نورث‌وسترن و براندن اشماندت زلزله‌شناس دانشگاه نیومکزیکو بسته‌های عمیق ماگما را کشف کرده‌اند که در 643.7 کیلومتری زیر امریکای شمالی واقع شده‌اند؛ این بسته‌ها نشان از وجود آب در چنین اعماقی است.

 

این کشف نشان می‌دهد آب سطح زمین می‌تواند از طریق تکتونیک صفحه‌ای (حرکت در مقیاس بزرگ لیتوسفر) به چنین اعماقی نفوذ کند و در نهایت منجر به ذوب‌شدن نسبی صخره‌های موجود در عمق جبه شود. لیتوسفر یا سنگ‌کره خارجی‌ترین لایه کره زمین است.

 

چنین دستاوردی دانشمندان را در درک چگونگی شکل‌گیری زمین، ماهیت ترکیب حال حاضر آن، فعالیت‌های درونی و همچنین میزان آب گرفتارشده در صخره‌های جبه این سیاره یاری می‌کند.

 

محققان مدت‌هاست بر این باورند آب در لایه صخره‌ای جبه زمین و بین جبه پایینی و فوقانی در اعماق بین 402.3 تا 659.8 کیلومتری کره خاکی وجود دارد و کشف جدید نخستین شاهد مستقیم دال بر وجود این ماده در این منطقه از جبه موسوم به «ناحیه انتقال» است.

 

وجود H2O ذخیره‌شده در صخره‌های جبه‌ای کلید اصلی این تحقیق است زیرا چنانچه فقط یک درصد وزن این صخره‌ها در ناحیه انتقال H2O باشد، این میزان معادل تقریبا سه برابر میزان آب در اقیانوس‌های زمین خواهد بود.

 

جزئیات این دستاورد بزرگ علمی در مجله Science منتشر شد.


تاریخ : جمعه ششم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه

چه جمعه ها که يک به يک غروب شد نيامدي...
چه بغض ها که در گلو رسوب شد نيامدي
تمام طول هفته را در انتظار جمعه ام...
دوباره صبح، ظهر، غروب شد نيامدي
اللهم عجل لوليک الفرج.


تاریخ : چهارشنبه چهارم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه
یازدهمین مقاله علمی و پژوهشی با عنوان مطالعات زمین شیمی سنگ های آتشفشانی سهند ، شمال غرب ایران در مجله ژئوشیمی ایران چاپ و قابل دسترسی می باشد.


تاریخ : چهارشنبه چهارم تیر 1393
نویسنده : دکتر فرهاد پیرمحمدی علیشاه
دهمین مقاله علمی و پژوهشی اینجانب با عنوان خاستگاه ماگماتیسم آداکیتی در منطقه سهند، استان آذربایجان شرقی، در مجله علمی و پژوهشی پترولوژی دانشگاه اصفهان در دسترس همه دانشجویان علاقه مند به زمین شناسی و منطقه سهند می باشد.

با تشکر فرهاد پیرمحمدی علیشاه




آخرین مطالب